განცხადების გაკეთების შემდეგ არც ერთ მათგანს არ დაუდასტურებია ეს, რომ მართლაც ხდება, ასე ვთქვათ, გადახრა და ჩვენ დავტოვეთ ევროინტეგრაციის კურსი. ამაზე საუბარი საერთოდ აღარ ყოფილა, მე შემიძლია დავასკვნა, რომ ეს გარკვეულწილად იყო ემოციური განცხადება, ისევე როგორც პრემიერის საკმაოდ უხეში გამონათქვამები ალასანიას მიმართ. ესეც იყო ემოციურ ფონზე გაკეთებული, რაც ქართულ პოლიტიკაში საკმაოდ ხშირი შემთხვევაა. დანარჩენი, რა თქმა უნდა, ყველაფერი ისე დრამატულად არ არის, როგორც იყო წარმოჩენილი. არა მგონია, რომ ჩვენ ვცვლიდეთ კურსს, უბრალოდ, გარკვეულწილად ზიანდება ევროატლანტიკური და ევოპული მიმართულება, ამდენი ადამიანის თანამდებობიდან წასვლის გამო.

ეს ცვლილებები არის თუ არა იმდენად სერიოზული, რომ კურსის შეცვლაზე ვისაუბროთ?

არა მგონია, არა. აქ კურსის შეცვლაზე არ არის საუბარი, უბრალოდ, არსებობდა პოლიტიკური განსხვავებები და გარკვეული ვაკუუმი, როგორც ჩანს, ალასანიას გუნდს და “ქართული ოცნების” ძირითად ბირთვს შორის და ეს აფეთქდა, შეიძლება ითქვას, ბოლო ხანებში, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ევროპული და ევროატლანტიკური ვექტორი ჩვენ შევცვალეთ.

ალსანიას განცხადების შემდეგ მისი გუნდის წევრები კომენტარებში ამბობდნენ, რომ ისინი მხოლოდ პროკურატურის ქმედებებს გულისხმობდნენ, არა მთავრობას და მმართველ კოალიციას. რამდენად დამაჯერებლად გეჩვენებათ მათი განმარტება?

პროკურატურას არ შეუძლია ევროინტეგრაციის კურსის შეცვლა, მაგრამ პროკურატურას შეუძლია თავისი ქმედებებით საქართველოს იმიჯი საერთაშორისო ასპარეზზე შელახოს და დააზიანოს. ესეც ფაქტია, რომ პროკურატურის რეფორმა დასრულებული არ არის. ალბათ, ერთ-ერთი სუსტი რგოლია საქართველოში მიმდინარე რეფორმებში და ეს უნდა გაკეთდეს. ამას მოითხოვს დასავლეთი, რომ პროკურატურის საქმიანობა იყოს ბევრად უფრო გამჭვირვალე, ვიდრე ახლაა და ბევრად უფრო ანგარიშვალდებული იყოს ხალხის და პარლამენტის წინაშე.

საგარეო საქმეთა მინისტრად დაინიშნა ყოფილი მოადგილე, რომელის ევროინტეგრაციის კურსის საფრთხის გამო გადადგა, ევროინტეგრაციის სახელმწიფო მინისტრი ჯერ კიდევ არ გვყავს. ეს გადანაცვლება და დროის გაჭიანურება მიანიშნებს თუ არა იმაზე, რომ მთავრობას რესურსი მართლაც არ აქვს, საგარეო კადრები შეარჩიოს?

კი, რესურსი ნამდვილად პრობლემატურია.

რატომ აქვს ეს პრობლემა საგარეო კუთხით, მართლაც ალასანიას გუნდი იყო ევროინტეგრაციის მთავარი საყრდენი?

დიპლომატები, ძირითადად, მართლაც ამ გუნდში იყვნენ. წინა ხელისუფლებასთან იმდენად ცუდი ურთიერთობა აქვს “ოცნებას”, ამ შეცვლის საფუძველზე იმდენად ტექტონიკური ძვრები მოხდა ამ თვალსაზრისით, რომ უმეტესობა ვეღარ გამოიყენეს. ნდობა არ არის და პოლიტიური ანგაჟირების მომენტებია. ამიტომ წინა ხელისუფლების საკმაოდ კარგ კადრებს, ზოგიერთ მინისტრის მოადგილეს, დეპარტამენტის უფროსებს, რომლებიც აღარ არიან საგარეო სამსახურში, მათ ვერ იყენებენ და არ იყენებენ იმიტომ, რომ ნდობა არ არის.

ნდობა რატომ არ არსებობს?

ძალიან ძლიერი და მკვეთრი დაპირისპირებაა ოპოზიციასა და ხელისუფლებას შორის. ამიტომ ყველა ის კადრი, რომელიც ასე თუ ისე სიმპათიას გამოხატავს წინა ხელისუფლების მიმართ, მათ არ ენდობიან, რადგან ჰგონიათ, რომ ხელს შეუწყობენ წინა ხელისუფლების პოზიციების გამაგრებას. ასევე ალასანიას გუნდში ბევრი გამოცდილი დიპლომატი იყო და მათი წასვლით, რა თქმა უნდა, დეფიციტი შეიქმნა, რადგან ისეთი თანამდებობებია, რომელსაც მართლა ცოდნა ჭირდება. პოლიტიკური ლოიალობის ნიშნით ვერ დანიშნავს, მათ ჭირდებათ ბევრი მოგზაურობა, ძალიან ბევრ ადამიანთან კონკრეტულ საქმეზე საუბარი, ადგილზე ორიენტაცია და გადაწყვეტილების მიღება სწრაფად, რა თქვან და რა არა. რაზე დაეთანხმონ და პირიქით, რაშიც საჭიროებენ სერიოზულ ცოდნას.

რადგან რესურსის ნაკლებობაა, არსებობს თუ არა საფრთხე, რომ ხელისუფლების ახალი არჩევანი იქნება ოპტიმალური და არა საუკეთესო, დანიშნული პირები კი ვერ შეძლებენ ეფექტურ მუშაობას საერთაშორისო ასპარეზზე?

რა თქმა უნდა, ეს ზიანს მიაყენებს საგარეო მუშაობას, სანამ ახალი ხელმძღვანელები გამოცდილებას შეიძენენ და ადაპტირებას მოახდენენ, გაერკვევიან სიტუაციაში და სანამ ნდობას მოიპოვებენ პარტნიორებში. ეს გარკვეულ დროს წაიღებს და გარკვეული ზიანიც მიადგება. თუ შეარჩიეს კადრები, რომლებიც ამას მაქსიმალურად სწრაფად მოახერხებენ, მაშინ კარგი იქნება.

აფხაზეთსა და რუსეთს შორის დაგეგმილი ხელშეკრულების შესახებ პრეზიდენტმა პარლამენტში გამოსვლისას ისაუბრა, მან ხაზი გაუსვა, თუ რას აკეთებს თავად, რათა ეს საკითხი საერთაშორისო ასპარეზზე გაეტანა და ყველას ერთობლივი მუშაობისკენ მოუწოდა. თქვენი შეფასებით, რამდენად ეფექტურად ხდება ამ საკითხის ქვეყნის გარეთ  წამოწევა?

ამ საკითხთან დაკავშირებით გარკვეულ დაბნეულობას აქვს ადგილი, რადგან მოულოდნელი იყო რუსეთიდან ასეთი გამოხდომა, თუმცა მას შემდეგ, რაც იქ ანქვაბი გადააყენეს, პრაქტიკულად, რუსებმა, მოსალოდნელი იყო, რომ აფხაზეთის მიმართ რაღაც პოლიტიკას შეცვლიდნენ და წავიდოდნენ აფხაზეთის რუსეთთან მეტად დაკავშირებისაკენ, რაშიც ნაკლებად შეუშლიდა ხელს აფხაზეთში არსებული ახალი ხელისუფლება. შეიძლება ითქვას, რომ მაინცდამაინც ჩვენგან პრევენცია არ ყოფილა და ამაზე მკაცრი მსჯელობა არ ყოფილა. რაც შეეხება ჩვენს დამოკიდებულებებს, მე ასე მგონია, რომ რუსეთის წინააღმდეგ პრაქტიკულად არანაირი ბერკეტი არ გაგვაჩნია, რომ ვიმოქმედოთ. საერთაშორისო ასპარეზზე უკრაინის კრიზისით არიან ძალიან დაკავებული და ეს იმასთან შედარებით, როგორც ჩანს, მიაჩნიათ ნაკლებად მნიშვნელოვნად. ამიტომ ძნელია ალბათ ამ საკითხის სერიოზულად ლობირება საერთაშორისო ორგანიზაცებში.

რომლის როლი უფრო დიდია, ის, რომ უკრაინის კრიზისი უფრო პრიორიტეტულია, თუ ხელისუფლება სათანადოდ არ ლობირებს აფხაზეთის თემას?

ალბათ, უკრაინა უფრო მნიშვნელოვანია ამ შემთხვევაში, რადგან, მე ასე მგონია, რომ მთავრობას ექნებოდა გარკვეული კონსულტაციები, მაგრამ, როგორც ჩანს, მაინცდამაინც ენთუზიაზმით არ შეხვდნენ  ჩვენი პარტნიორები, რომ ამ თემის წამოწევა და პედალირება მოხდეს. მიუხედავად ამისა, მთავრობა უნდა ეცადოს ეს თემა საერთაშორის განხილვის საგანი გახდეს, ყველგან უნდა ვთქვათ ეს და საგარეო პოლიტიკა გააქტიურდეს ამ მიმართულებით. იმედია, ეს მოხდება, წინააღმდეგ შემთხვევაში, შეიძლება ითქვას, რომ ჩვენ სუსტად ვმუშაობთ.

ბოლოს კიდევ ერთხელ დავაზუსტებ, რომ თქვენ ალასანიას და მისი გუნდის წევრების მიერ გაკეთებულ განცხადებას უფრო ემოციურობით ხსნით, ვიდრე მართლა ხედავდეთ ევროპული კურსის შეცვლის ნიშნებს?

დიახ, იმიტომ, რომ შემდგომში არ ყოფილა არანაირი დაკონკრეტება. ასე ნათქვამი – საფრთხეშია ევროატლანტიკური კურსი და ამიტომ გადავდექი, ნიშნავს იმას, რომ ფაქტები უნდა არსებობდეს კონკრეტული, რომლითაც ადასტურებ ამ საფრთხეს. მე ვიტყოდი, რომ ამ თვალსაზრისით არ არის სწორი ამ განცხადების გაკეთება. განცხადებას უნდა მოჰყვეს კონკრეტული ფაქტების გაშლა, რომ არ დაბადოს ეჭვები, რომლის ინტერპრეტაციაც ნებისმიერი მიმართულებით შეიძლება. ასეთი ეჭვები კი არასტაბილურობას იწვევს. მე ვურჩევდი პრესასაც და ყველას, რომ მაინცდამაინც არ გამოედევნონ ამ განცხადებებს, რომელიც მე მიმაჩნია, რომ უფრო ემოციურ ფონზე იყო გაკეთებული. დავაკვირდეთ მოვლენებს, როგორ განვითარდება, ჩვენ დავინახავთ ნიშნებს. თუ შეიცვლება ვექტორი მართლა, ამის ნიშნები სწრაფად გამოჩნდება.

როდესაც რუსული რადიოსადგური თავისუფლად რეგისტრირდება საქართველოში და აპირებს დიმიტრი კისილოვის მიერ დაგეგმილი გადაცემების ქართულ ენაზე ტირაჟირებას, ამ მიმართულებით აუცილებელია ან კანონის მიღება და საზოგადოების გააქტიურება, რომ ასეთი რამ არ იქნას დაშვებული. ასეთ საკითხებში სისუსტის გამოჩენამ შეიძლება უნებლიეთ შეგაცვლევინოს ვექტორი ქვეყნის, რადგან მოსახლეობა განაწყოს სხვაგვარად. ყველა პროპოგანდისტული არხი უნდა აიკრძალოს. კი, ბატონო, კულტურა და ყველა არხი, რომელიც არ ემსახურება პროპაგანდას, არ უნდა აიკრძალოს, მაგრამ პროპაგანდისტული არხები, რომლებიც სპეციალურად ამახინჯებენ ინფორმაციას, რად უნდა ლაპარაკი ამას, რომ უნდა აიკრძალოს. ამას კრიტერიუმების შემუშავება ჭირდება, პარლამენტმა უნდა შეიმუშავოს კანონი, რომელიც განსაზღვრავს ამ კრიტერიუმებს. რუსეთის პირველი არხი და 24-ე არხი რომ პროპაგანდისტულია  და ინფორმაციას ამახინჯებენ, დიდი გამოძიება არ სჭირდება.

ჩვენს ქვეყანას გამოხატვის თავისუფლების მაღალი სტანდარტი აქვს და ეს სიტყვის თავისუფლება გულისხმობს იმას, რომ პროპაგანდაც თავისუფალი სიტყვაა.

გამოხატვის თავისუფლება კარგია, როდესაც შენ ტერიტორიულ მთლიანობას და უსაფრთხოებას ეს არ ემუქრება. მაშინ თუ ადამიანი გამოვა და ააფეთქებს ბომბს ქუჩაში, ესეც შეიძლება ჩავთვალოთ გამოხატვის თავისუფლებად, ხომ?

არა, ეს ქმედება ამ შემთხვევაში…

კი, ბატონო, ან გამოვა ქუჩაში და სახელმწიფო საიდუმლოებას გაამჟღავნებს, გამოხატვის თავისუფლებაა ესეც , მან იცოდა და გამოხატა, ყველაფერს ხომ თავისი რეგლამენტი აქვს.

სახელმწიფო საიდუმლოებას კანონი არეგულირებს.

პანიკა დათესა, მაგალითად, ქუჩაში, ესეც ხომ შეიძლება დივერსია იყოს, პროპაგანდისტული დივერსია, არსებობს ასეთი ცნება. მაგალითად, რაღაც ჭორებს ავრცელებს ადამიანი მიზანმიმართულად, რომელიც სახელმწიფო უსაფრთხოებას ვნებს. ხომ უნდა იყოს რაღაც სტანდარტი, გამოხატვის თავისუფლება და პროპაგანდა, თანაც ქვეყნის, რომელსაც ოკუპირებული აქვს შენი ქვეყნის ნაწილი. ოკუპაციის შესახებ კანონი ხომ არსებობს. ბოლოს და ბოლოს, იქ შეიძლებოდა ამის შეტანა, რომ იმ ქვეყნის წარმომადგენლებს, რომელსაც ოკუპირებული აქვს შენი ქვეყნის ნაწილი, გარკვეული თავისუფლება შეუზღუდო. მათ შორის, მათი ტელე, რადიო და, თუ გნებავთ, პრესის გავრცელება შენი ქვეყნის ტერიტორიაზე. მისი ქვეყნის პოლიტიკა მიმართულია შენი ქვეყნის ოკუპაციასა და დანგრევაზე. მე აბსოლუტურად მომხრე ვარ დემოკრატიის, მაგრამ არსებობს სახელმწიფო უსაფრთხოების მიზნები, რომლებიც ხშირ შემთხვევაში უფრო მაღლა დგას, და დემოკრატიულ სახელმწიფოებშიც გაზიარებულია ეს ცნება, რომ უსაფრთხოების მიზნის გამო შეიძლება შეიზღუდოს დემოკრატია. მაგალითად, აშშ, სადაც მიიღეს პატრიოტთა პაქტი მიიღეს, შეზღუდეს გარკვეული დემოკრატიული თავისუფლებები. აშშ-ში, რომელიც დემოკრატიის მამაა საერთოდ მსოფლიოში, მაგრამ დაადგინეს, რომ სახელმწიფო უსაფრთხოებისთვის აუცილებელია რაღაცების შეზღუდვა.

თქვენ თვითონ გაიხსენეთ რადიოარხის გაშვება და ეწინააღმდეგებით ამას, ეს ნაბიჯიც არაა ინდიკატორი თქვენთვის?

თუ გაჩნდა ბევრი ასეთი ფაქტი… ეს ერთი ფაქტია, რომელსაც ჩვენ უნდა მივხედოთ, რა თქმა უნდა, და მოხდეს ამაზე რეაგირება  და ეს არხი აუცილებლად  უნდა შეიზღუდოს.