სომხეთში პოლიტოლოგების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ბოლო წლებში სომხეთი და აშშ არა მხოლოდ სტრატეგიული პარტნიორობის ჩარჩოებში თანამშრომლობენ, არამედ რეგიონში უპრეცედენტო სიღრმით ახორციელებენ ეკონომიკურ, ენერგეტიკულ და სამხედრო-ტექნიკურ პროექტებს. ისინი განსაკუთრებით გამოყოფენ TRIPP პროექტს.
„ბოლო წლებში მუდმივად განიხილება ყველა საკითხი, რომელიც არსებობს სომხეთსა და შეერთებულ შტატებს შორის. ეს უმნიშვნელოვანესი ფაქტორია სომხურ-ამერიკული ურთიერთობების განვითარების ლოგიკის თვალსაზრისით. თან ემატება ახალი მიმართულებები, ერთ-ერთი მათგანია სამხედრო-ტექნიკური თანამშრომლობა უახლესი შეიარაღების მიწოდებით. პროექტი TRIPP კი აშშ-ის მხარდაჭერისა და მონაწილეობის, მისი პრიორიტეტულობის დასტურია. ამას ადასტურებს თეთრი სახლის განცხადებები ვიცე-პრეზიდენტ ვენსის ვიზიტის შესახებ“, – „არმენპრესი“-ის ინფორმაციით, აცხადებს პოლიტოლოგი, არასამთავრობო ორგანიზაცია „სომხური საბჭოს“ ხელმძღვანელი არეგ კოჩინიანი აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტ ჯ. დ. ვენსის სომხეთში ვიზიტისა და აბუ-დაბიში სომხეთისა და აზერბაიჯანის ლიდერების შეხვედრის შედეგების შეფასებისას.
მისივე თქმით, მნიშვნელოვანია ორი მემორანდუმი, რომლებიც ხელმოწერილია სომხეთსა და აშშ-ს შორის: ერთი ეხება ენერგეტიკული უსაფრთხოების სფეროში პარტნიორობას, მეორე – ინოვაციურ პარტნიორობას ხელოვნური ინტელექტისა და ნახევარგამტარების სფეროში. კოჩინიანმა პოზიტიურად შეაფასა სომხეთში ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობის პროგრესი, მიღწეული შეთანხმებები და მასშტაბური ინვესტიციები IT სექტორში.
პოლიტოლოგ რობერტ გევონდიანის განმარტებით კი, სომხეთი იღებს ახალ შესაძლებლობებს, მაშინ როცა რამდენიმე წლის წინ მსგავსი მასშტაბური თანამშრომლობა აშშ-თან წარმოუდგენელი იყო:
„დღეს შეერთებულ შტატებს აქვს ყველაზე მოწინავე წამყვანი ტექნოლოგიები, ამიტომ სომხეთისთვის ეს შეთანხმება სასარგებლოა. რაც შეეხება TRIPP პროექტს, ის საშუალებას აძლევს აზერბაიჯანის ორ ნაწილს, დააკავშიროს ისე, რომ შენარჩუნდეს სომხეთის მიერ განსაზღვრული ‘წითელი ხაზი’ ხუთ ძირითად პრინციპზე. ვიცე-პრეზიდენტ ვენსის ვიზიტი ისტორიული იყო არა მხოლოდ სიმბოლური თვალსაზრისით, არამედ ორ მხარეს შორის ურთიერთობების განვითარების ეტაპის მიხედვით. ასეთი თანამშრომლობის ტემპი მართლაც უპრეცედენტოა“.
პოლიტოლოგი სამველ მელიქსეტიანიც აცხადებს, რომ აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტის ვიზიტი სომხეთში ხაზს უსვამს ახალი ამერიკული ადმინისტრაციის აქტიურ ჩართულობას სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობების ნორმალიზების პროცესში, ასევე- სერიოზულ ინტერესს სომხეთთან ორმხრივი ურთიერთობების განვითარებაში:
„პოლიმერული, ბირთვული და სამხედრო-ტექნიკური თანამშრომლობის ყველა მიმდინარე საკითხის გადასაჭრელად ახალი ადმინისტრაცია აჩვენებს ნებას და მზადაა სწრაფად გააძლიეროს თანამშრომლობა. ახალი მოდულური რეაქტორის მშენებლობა მოიცავს მოწინავე ტექნოლოგიების გამოყენებას, რაც უზრუნველყოფს მათ შეუდარებლად მაღალ უსაფრთხოებას. ამ ყველაფრის წყალობით ჩვენ გვექნება გრძელვადიანი თანამშრომლობის გარანტიები და შესაძლებელი გახდება აშშ-ის ბირთვულ საწვავზე წვდომა უკიდურესი სიტუაციების დროს“.
მისი თქმით, TRIPP პროექტი ნაწილობრივ ამერიკას გადააბარებს რისკების მართვას, რაც უზრუნველყოფს უსაფრთხოების გარანტიებს, მოიზიდავს ინვესტიციებს და უზრუნველყოფს რეგიონში ქვეყნებს შორის ტრანსპორტისა და ენერგეტიკული პროგრამების ფარგლებში ურთიერთკავშირს.
არმენპრესის სტატიაში ასევე განხილულია სომხეთისა და აზერბაიჯანის ლიდერების შეხვედრა აბუ-დაბიში. კოჩინიანმა აღნიშნა, რომ თანამშრომლობის განვითარებამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ფაშინიანისა და ალივის მოლაპარაკებებში:
„მოლაპარაკებები ეხებოდა სატრანსპორტო კავშირს და ენერგეტიკულ სფეროში თანამშრომლობას, შესაბამისი სისტემების ერთმანეთთან ინტეგრირებას, ასევე ბენზინისა და დიზელის იმპორტს სომხეთში. რაც უფრო მრავალფეროვანი იქნება კავშირები, მით უკეთესი იქნება სომხეთისთვის. ეს არ ნიშნავს სრულ დამოკიდებულებას აზერბაიჯანზე, ეს დიდი შეცდომა იქნებოდა. საუბარია კავშირების დივერსიფიკაციაზე. სომხეთი ელექტროენერგიის ექსპორტიორია, ხოლო ატომური ენერგეტიკა ხდება ის სფერო, სადაც სომხურ-ამერიკული თანამშრომლობა იძენს რეალურ ფორმებს“.
რობერტ გევონდიანის თქმით, სომხეთი ცდილობს ამერიკული ტექნოლოგიებისა და რეგიონალური თანამშრომლობის მეშვეობით თავის ენერგეტიკულ პოტენციალს გარდაქმნას, რაც ზრდას გულისხმობს. შესაბამისად, ფაშინიანისა და ალივის შეხვედრა აბუ-დაბიში ძალიან ეფექტური აღმოჩნდა:
„თუ რეგიონული თანამშრომლობა ასეთ ტემპში გაგრძელდება, საბოლოოდ ამას მოჰყვება ენერგეტიკული სექტორის დივერსიფიკაციას სომხეთში, რაც სერიოზულ შედეგებს მოიტანს. TRIPP პროექტი პირველ ეტაპზე გახდება მნიშვნელოვანი საერთაშორისო თანამშრომლობის მოდელი, რომელიც სომხეთს, აზერბაიჯანს და აშშ-ს შორის აქტიური თანამშრომლობის მაგალითიიქნება, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებისთვის, რომლებშიც კონფლიქტი იყო“.
პოლიტოლოგი სამველ მელიქსეტიანის აზრით, აშშ დაინტერესებულია ცენტრალური აზიის რესურსების ექსპორტით აზერბაიჯანისა და სომხეთის გავლით, რაც საჭიროებს ახალი კომუნიკაციების მშენებლობას, მათ შორის- აზერბაიჯანისა და სომხეთის ტერიტორიებზე:
„ამასთან, სომხეთის სპეციფიკური ტერიტორიის როლი მნიშვნელოვნად იცვლება. ადრე კომუნიკაციები ჩრდილოეთის გზით მიმდინარეობდა, ახლა კი -სომხეთისა და აზერბაიჯანის ტერიტორიებზეც იქნება. ეს მნიშვნელოვანი და პრაქტიკული ცვლილებაა, რომელიც საშუალებას გვაძლევს გავხდეთ ტრანზიტული ქვეყანა, მივიღოთ რესურსები ახალი წყაროებიდან, რაც ინვესტიციებს მოიზიდავს და პერსპექტიულ განვითარებას უზრუნველყოფს“.
