მკვდართა დღე 2008 წელს იუნესკომ არამატერიალური კულტურის ძეგლთა ნუსხაში შეიტანა. იგი ყოველი წლის 31 დეკემბერს აღინიშნება. მექსიკაში მკვდართა დღე ეროვნულ დღესასწაულადაა გამოცხადებული.
იუნეკოს მიხედვით, დღესასწაული, რომელიც ამერიკის კოლონიზაციამდელი მოსახლეობის, ინდიელების, ტრადიციიდან იღებს სათავეს, ინახავს რწმენას გარადცცვლილთა სულების დედამიწაზე დროებით დაბრუნების შესახებ. დაბრუნებულ მმიცვალებულებს კი ცოცხლები პატივით ხვდებოდნენ.
უინესკოს ცნობით, მოზეიემეები მკვდრებს ხვდებიან ყვავილებითა და სანთლებით, ამზადებენ ოჯახურ სადილებს, განსაკუთრებით იმ კერძებს, რომლებიც გარდაცვლილებს უყვარდათ.
დღესასწაულის კარგად მომზადებას მოსახლეობისთვის დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან მათ სჯეროდათ, რომ მკვდრებს ბედნიერების მოტანა (მაგალითად სიმინდის კარგი მოსავალი) შეეძლოთ, ან პირიქით – უბედურების.
“გარდაცვლილებისა და ცოცხლების შეხვედრა ხაზს უსვამს ინდივიდის როლს საზოგადოებაში, ხოლო მექსიკის კულტურულ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში – ამერიკის კოლონიზაციამდელი მოსახლეობის როლს”, – მიიჩნევს იუნესკო.
დღესდღეობით, მკვდართა დღის სიმბოლოები რეზინისგან დამზადებული თავის ქალა და ნარგიზებია. ამ დღეს მზადდება საკვები, სასმელი, ხოლო სხვადასხვა ნივთი მიაქვთ სპეციალურად მოწყობილ სამსხვერპლოებზე.
აცტეკების კულტურისგან წამოსული დღესასწაული მკვდართა დღე ემთხვევა ქრისტიანულ კულტურაში გავრცელებულ სამდღიან დღესასწაულს: ჰელოუინს, წმინდანთა დღესა და სულთა დღეს, რომელიც 31 ოქტომბრიდან 2 ნოემბრამდე გრძელდება.
ეს დღესასწაულებიც გარდაცვლილ წმინდანთა, მოწამეთა და მორწმუნე ქრისტიანების პატივსაცემად იყო თავდაპირველად დაწესებული. მოგვიანებით, ისინი სამოქაალქო ტიპის დღესასწაულებად გადაქცნენ და მას სხვადასხვა ქვეყნის მოქალაქეები აღნიშნავენ.
