მე რომ აღარ ვიქნები, მერე?

ელენე ხაჭაპურიძე, დათო ქოქოშვილი, კონსტანტინე სტალინსკი; ფოტო: სალომეს პირადი არქივი, EPA

26.09.2016

პროექტი "უჩინარები", ნეტგაზეთი

ახლა მე ვზრუნავ, რაც შემიძლია ვაკეთებ, მაგრამ რა მოხდება მერე, მე რომ აღარ ვიქნები, ვინ მოუვლის ჩემს შვილს? - ესაა კითხვა, რომელიც საქართველოში მცხოვრები უამრავი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის მშობელს აღელვებს.

სწორედ ამ კითხვით ასრულებს 25 წლის სალომეს დედა, ლელა ჩიტაძე თავის ისტორიას. მის შვილს ფსიქომოტორული ჩამორჩენის დიაგნოზი 4 წლის ასაკში გერმანიაში დაუსვეს. სალომემ უკვე ორ სპექტაკლში ითამაშა, უყვარს ჩოგბურთი და თავისი მეგობარი მარი. სკოლაც დაამთავრა და მზარეულის კურსებიც, თუმცა:

ჩიყვიდან ცერებრალური დამბლის დიაგნოზამდე

ფოტოზე: სალომე პატარაობისას

სალომე 1990 წელს დაიბადა. ნორმალური მშობიარობა მქონდა, თუმცა მესამე დღე გავიდა და ბავშვი არ მომიყვანეს – მცირე ასფიქსია განვითარდა და მეოთხე დღეს მოვიყვანთო. მაშინვე ერთი ამბავი ავტეხე. სალომე მეორე შვილია, ერთი წლით უფროსი ბიჭი მყავს. სალომე სამშობიაროდან, როგორც ჯანმრთელი ბავშვი, ისე წამოვიყვანე. ისტორიაში ასფიქსიის შესახებაც კი არ ეწერა. 3 თვის იყო, როცა დავიწყეთ ექიმებთან სიარული და მკურნალობა. პირველად ვმკურნალობდით ჩიყვზე, 8 თვის იყო ბავშვი, როცა აღმოვაჩინეთ, რომ არასწორად ვმკურნალობდით და ჩიყვის დიაგნოზი შეცდომა იყო. ოლიგოფრენია - ეს იყო ახალი დიაგნოზი... ერთი წლის სალომე ვერ ჯდება. კიდევ 6 თვე გავიდა, მაგრამ მაინც ვერ ახერხებს დაჯდომას. ზოგადად მშვიდი ბავშვი იყო, მშვიდი ხმა ჰქონდა, ოდნავ ბოხი. მოგვიანებით დიაგნოზი კვლავ შეიცვალა, ცერებრალური დამბლა გამოიკვეთა, სხეულის მარჯვენა მხარეს არც ხელი მუშაობდა და არც ფეხი. რამეს რომ მივაწოდებდით, ყველაფრს მარცხენა ხელით იღებდა. უკვე სამი წლის სალომე ჯდომისას წონასწორობას ვერ ინარჩუნებდა, ნაბიჯებზე ზედმეტია ლაპარაკი. სახლშიც კი სასეირნო ეტლში იჯდა.

სალომეს სამკურნალოდ თავდაპირველად მოსკოვში წავედით. იქაურმა ბავშვთა პედიატრმა ოლიგოფრენია მაშინვე უარყო, ცერებრალური დამბლის დიაგნოზი კი ძალაში დატოვა. დაახლოებით 4 წლის იყო სალომე, როდესაც ჩემს ქმარს ბავშვის გერმანიაში წაყვანა შესთავაზეს. პასაუს ბავშვთა კლინიკაში მივედით. სიტყვები არ მეყოფა იმ პირობების აღსაწერად, რაც იქ დამხვდა. მე და სალომეს თარჯიმანი გვახლდა, დარბაზში შესვლისას მან მითხრა - ლელა, ეს ქალი უცნაურად იქცევა, ბავშვს ნუ ანდობო. „ეს ქალი“ მთავარი ექიმი იყო. ბურთებში რომ ჩაჯდა და სალომესთან თამაში დაიწყო, თარჯიმანს ეს გაუკვირდა. ამდენი ნემსისა და წამლის გამო, ჩემს შვილს უკვე თეთრხალათიანისა ეშინოდა და ისტერიკა ეწყებოდა. გერმანიაში სხვა გამოკვლევებთან ერთად გენეტიკური გამოკვლევებიც ჩავუტარეთ. გენეტიკური მიზეზი სრულად გამოირიცხა. კომპიუტერული ტომოგრაფიაც გავაკეთე, მაგრამ ამდენი არასწორი მკურნალობით უკვე თავდაპირველი სურათის აღდგენა შეუძლებელი იყო. ყველაზე მტკივნეული იცით რა იყო? - არც დიაგნოზი იყო სწორი და არც მკურნალობა. ნემსები, რომლებითაც სალომეს გაუთავებლად ვჩხვლეტდით, თურმე საერთოდ არ შეიძლებოდა. გერმანიაში მითხრეს, ვერაფერს ვერ ვამბობთ, რადგან სურათი წაშლილია, მაგრამ ვფიქრობთ, რომ სამშობიარო ტრავმააო. საბოლოოდ ფსიქომოტორული ჩამორჩენა და ალალიას დიაგნოზი დაუსვეს. ალალია მეტყველებაზე უარის თქმაა. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ მასაჟისტი და ლოგოპედი ავიყვანეთ, 16 წლამდე ისინი მუშაობდნენ სალომეს უნარების განვითარებაზე. ამ ორი ადამიანის დამსახურებაა, რომ ჩემი შვილი ფეხზე დგას, დადის, მოძრაობს. ძალიან დიდი შრომა გასწიეს, უზომოდ მადლიერი ვარ მათი.

6 წლის იყო სალომე, როცა პირველად თქვა სიტყვა ბუზი. მალევე ხელი აამუშავა, ცოტა ხანში ფეხიც. სანამ ლოგოპედი დაიწყებდა მუშაობას, სალომემ ხელით ჟესტიკულაცია დაიწყო. ეჩვეოდა იმას, რომ არ უნდა ელაპარაკა. ლოგოპედმა ასწავლა ანბანი, წერა, კითხვა…

ორი მშობელი წინააღმდეგი იყო სალომეს სკოლაში მათ შვილებთან ერთად ესწავლა

9-10 წლის სალომე სკოლაში წასასვლელად მზად იყო. უკვე მოკლე წინადადებებს ამბობდა. 8 წლიდან პედაგოგები დადიოდნენ სახლში - მათემატიკის, ქართულის. უკვე კარგადაც დადიოდა. კორპუსში ვცხოვრობდით და ეზოშიც ვუშვებდი. ძალიან კარგი კორპუსი იყო. ყველაზე ვერ ვიტყვი, მაგრამ უმეტესობა სალომეს ეფერებოდა. სალოს ჩვენ გავასეირნებთ, სალოს ჩვენ მივხედავთ, - ასე მეუბნებოდნენ ბავშვები.

სალომე ძალიან თბილი და მოსიყვარულეა. საპასუხო ყურადღებას თუ ვერ დაინახავს, მერე თავისთვისაა. აგრესია არასდროს გამოუხატავს, ერთადერთი ბევრი ხალხი აღიზიანებს, მაგრამ რუსულ სკოლაში შევიყვანე. სკოლის დირექტორი ჩემი ახლობელი იყო და ასე ამიტომ გადავწყვიტე. ორი წელი გაატარა ამ სკოლაში, სადაც 14 წლისა მეშვიდე კლასში შევიდა. ეს მცდელობა იყო, გვაინტერესებდა, თუ მიეჩვეოდა, თორემ რაიმეს სწავლის მოლოდინი არც გვქონია. სკოლის დახურვის შემდეგ ქართულ სკოლაში გადმოვიყვანე. მინდა ამ სკოლებს შორის არსებულ განსხვავებაზე მოგიყვეთ. რუსულ სკოლაში სხვადასხვა ეთნიკური წარმომავლობის ბავშვები სწავლობდნენ – რუსები, სომხები, ქართველებიც, იქ მულტიკულტურული გარემო იყო. უნდა გენახათ, როგორ ზრუნავდნენ ეს ბავშვები სალომეზე. ერთხელ სალომე უხერხულ სიტუაციაში აღმოჩნდა, ერთ-ერთი კლასელი ბიჭი ადგა, პიჯაკი გაიხადა, ჩამოეფარა და დირექტორის კაბინეტამდე მიაცილა. ამ ბავშვის ნახვა და მადლობის გადახდა მინდოდა. აღმოჩნდა, რომ ამ ბიჭს თავადაც ჰყავს და მსგავსი დიაგნოზით, მაგრამ, როგორც სკოლის დირექტორი მეუბნებოდა, ასე ექცეოდა ყველა ბავშვი.

ქართულენოვან სკოლაში ვერ გეტყვით, რომ ვინმემ მაწყენინა, თუმცა გავიგე, რომ ორი მშობელი წინააღმდეგი იყო, სალომე მათი შვილების გვერდით ყოფილიყო. ეს მშობლები მე არ შემხვედრიან. როცა ამ მშობლების პრეტენზიის შესახებ გავიგე, დირექტორთან მივედი და ვუთხრი, რომ მათ დაველაპარაკებოდი და ვთხოვე, შემახვედრე – მეთქი, მაგრამ დირექტორმა და პედაგოგებმა უჩემოდ მოაგვარეს, არც კი შემახვედრეს.

ბავშვებიც ქილიკობდნენ ხანდახან, ეგონათ, სალომე ვერაფერს ხვდებოდა. არადა, პირიქითაა, ასეთი პრობლემების მქონე ბავშვები უფრო იოლად აღიქვამენ მათდამი დამოკიდებულებას. სალო მოდიოდა და მეუბნებოდა - იცი, ის მიყურებდა და იცინოდა, დამცინა სიარულის მანერაზე, ასეთ რამეებს ვერ გამოაპარებ. ერთხელ ერთ-ერთმა კლასელმა ქურთუკზე ვარსკვლავები და იარაღი დაახატა. სალოს უყვარდა ის ქურთუკი და განერვიულდა. შეიძლება ბავშვურად მოუვიდა, სკოლაშიც ვიყავი მისული და ამ ბავშვმა ბოდიშიც მოიხადა. მაინც ვთვლი, რომ ბავშვების ცოტა დაუდევარი ქცევა საზოგადოების მოუმზადებლობის ბრალია, ბავშვებს კი არა, უფროსებსაც არ ესმით ხშირად. კი ვამბობთ, რომ შეგნებული საზოგადოება ვართ, მაგრამ რეალურად ასე არაა. ხანდახან რას ვფიქრობ, იცით? - ჩვენს შვილებს კი არ სჭირდებათ ინტეგრირება, ჩვენ გვინდა, ვისაც ეს შვილები გვყავს. ჩვენც გვიჭირს.

მოკლედ... დავამთავრეთ სკოლა, ბანკეტისა და ბოლო ზარის მომზადებაში მთლიანად ჩართულები ვიყავით. სალო 21 წლის იყო მაშინ…

რა იქნება სკოლის შემდეგ?

მორჩა სკოლა, ახლა რა ვქნათ? სალომე მეუბნება, რომ თიკოსთან წავა, ვეუბნები, რომ ვერ წავა, რომ თიკოს გამოცდები აქვს და ემზადება. მე რატომ არ ვაბარებ? - მეკითხება. ვეუბნები, რომ ჯერ კიდევ უნდა ისწავლოს, რომ ჯერ ვერ ჩააბარებს. არ ვიცი გააზრებული აქვს თუ არა თავისი მდგომარეობა, მაგრამ ხანდახან იტყვის ხოლმე - მე, ალბათ, ვერ გავაკეთებ. მე, ალბათ, ვერ შევძლებ. უმაღლესში ჩაბარების ამბიცია ნამდვილად ჰქონდა. დიდი ხნის მანძილზე მას მხოლოდ ჩემი შვილების მეგობრებთან და ჩემი მეგობრების შვილებთან ჰქონდა ურთიერთობა. ძალიან დავაშავე იმით, რომ თავისნაირი პრობლემების მქონე ადამიანებთან უფრო ადრე არ დაიწყო ურთიერთობა. სკოლის დამთავრების შემდეგ უკვე არც კლასელებთან ერთად იყო და არც მსგავსი პრობლემების მქონე ადამიანებთან. სკოლის შემდეგ დღის ცენტრში მივედით, რომელიც ავლაბარში იყო. ისტერიკაში ჩავარდა, ჩქარა წავიდეთო, შემდეგ კიდევ ერთი დღის ცენტრი დაიწუნა, ამბობდა, რომ ხმაურია და არ უნდა.

დღის ცენტრ “ანიკაში” მისვლა როდესაც გადავწყვიტეთ, აღმოჩნდა, რომ გვჭირდება პენსია. ამის გამო დავინიშნეთ. თავიდან ჩვენ უარი განვაცხადეთ პენსიის აღებაზე. ჩემმა ქმარმა პრინციპულად ჩათვალა, რომ სალომეს არასწორი მკურნალობის შედეგი იყო ის მდგომარეობა, სადამდეც მივედით. მკურნალობა თვეებისას უნდა დაგვეწყო და არა 4 წლის ასაკში, ძალიან გვიან მოვხვდით გერმანიაში.

სხვა დღის ცენტრებისგან განსხვავებით “ანიკა” მოეწონა. აქ ყოფნა უყვარს. გასულ ზამთარს მთელი ოჯახი წავედით ევროტურში, გგონიათ, წამომყვა? “ანიკას” ვერ გავაცდენო და მამიდასთან დარჩა.

სანამ დღის ცენტრში მივიყვანდი, სამებაში დამყავდა ქარგვაზე. სალომეს ძალიან უხაროდა იქ სიარული, მერე არ ვიცი, რა მოხდა, არ მითხრა, მაგრამ ერთ დღეს თქვა, რომ აღარ წავა. სალომე აქვს ასეთი ჩვევა, თუ ვინმე უყვარს, დღეში 10-ჯერ ურეკავს. ვფიქრობ, ტელეფონის ზარებით ხომ არ შეაწუხა პედაგოგი – მეთქი.

მერე გავიგე, რომ ერთ-ერთ ადგილას შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ადამიანებს მზარეულობას ასწავლიან. თუ რამეს ყური მოვკარი, სადაც სალომემ შეიძლება იაროს, ყველგან მივდივარ. მხოლოდ დღის ცენტრი საკმარისი არაა სალომეს განვითარებისთვის. მზარეულობა დიდად არ მოეწონა, ერთადერთი ორცხობილებისა და ხაჭაპურის გაკეთება სიამოვნებს. რაკი მოსწონს ცომი, ამიტომ სექტემბრიდან ტორტების დამზადების სასწავლო კურსებზე ვაპირებ მის მიყვანას. ვნახოთ, ეგებ მოეწონოს.

სალომე რეპეტიციის დრო


“პატარა უფლისწული” თეატრი, ბაჩო და “ბოშები”

ერთ-ერთი პროექტის ფარგლებში რუსთაველის თეატრში სპექტაკლი დაიდგა “პატარა უფლისწული”, სადაც შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირები ჯანმრთელ ბავშვებთან ერთად თამაშობდნენ. რეპეტიციებს გადიოდნენ, ემზადებოდნენ. მაგრამ რატომღაც სალომეს არ მოსწონდა. “ანიკაშიც” იდგმებოდა კონცერტები, ცენტრში თავისუფლად არიან და სალომეც მიჩვეული იყო, იქ დიდად არ უნდოდა სიარული, მაგრამ ბოლომდე ვატარე.

ეს პროექტი რომ მორჩა, ბაჩოსა და მისი სპექტაკლების შესახებ შევიტყვე. ბაჩო თავისი ინიციატივით დგამს სპექტაკლებს, სადაც შეზღუდული შესაძლებლობის ადამიანები მონაწილეობენ. ნოდარ დუმბაძის “ბოშები” დადგეს „მზიურში“. ძალიან კარგი გამოვიდა, მართლა უნდა ნახოთ და შეაფასოთ. ღია ცის ქვეშ იყო სცენა. წვიმა დაიწყო, ბავშვებიც ნერვიულობდნენ, მაგრამ ყველაფერმა კარგად ჩაიარა. მაყურებელიც მოვიდა, ბევრი არა, მაგრამ საკმარისად.

სალოს მოსწონს ბაჩოსთან რეპეტიციებზე სიარული. რუსთაველის სპექტაკლი რომ დამთავრდა, კარგია, ახლა დამასვენებთო, ეს რომ დამთავრდა, მეკითხებოდა, რა უნდა ვაკეთო, რეპეტიციები არ იქნებაო? იცით, სად ავარჯიშებს ბავშვებს? პატარა ოთახში, სარდაფში, ქირას თვითონ იხდის. ამ პროექტის გამო მერიაში ვიყავით და ნინა ხატისკაცმა გვითხრა, რომ მსგავსი პროექტი მათაც აქვთ და ‘ბოშები” მერიის პატრონაჟით ჩატარდა, მაგრამ მერიის პროექტი მხოლოდ დასის არსებობას ითვალისწინებს. ბაჩოს კი მხოლოდ დასი არ უნდა, მას სჭირდება პედაგოგები, ფსიქოლოგები, ბაჩო ამბობს, რომ აქ მოსვლა ამ ადამიანებისთვის სამსახურივით უნდა იყოს.

მარი

სალოს საუკეთესო მეგობარი მარია. 24 წლისაა, “ანიკაშიც” ერთად არიან, თეატრშიც და ჩოგბურთზეც. ერთმანეთს ძლივს ვაშორებთ. მარი მძივებს აკეთებს, თიხისგან ამზადებს და მერე ღებავს. ძირითადად საკუთარ დღის წესრიგს განიხილავენ, რომ თეატრში წავლენ, ტენისზე, ცენტრში. ხანდახან კამათობენ კიდეც.

ჩემმა ახლობელმა თქვა, ის არ ეყოფა, დებილი შვილი რომ ჰყავსო…

კეიპ თაუნის მენტალური ჯანმრთელობის კლინიკაში მყოფმა ბავშვებმა ქაღალდის ფრანები საერთაშორისო ფესტივალში მიიღეს მონაწილეობა. @ EPA

ჩვენი საზოგადოება ჯერ მზად არ არის ჩემი შვილის მსგავსი ადამიანების მისაღებად. ამაზე მტკივა გული. ქუჩაში ვართ, კაფეში თუ რესტორანში, მოშტერება ჩვეულებრივი ამბავია. რომ გაივლის, კიდევ ბრუნდება და გიყურებს. ეს უკვე აღარ მაღიზიანებს.

ახლობლისგანაც მახსოვს, მაშინ სალომე 14-15 წლის იქნებოდა, როცა თქვა - ის არ ეყოფა დებილი შვილი რომ ჰყავსო?! შემთხევით მოვისმინე. ამის შემდეგ ერთმანეთს ვესალმებოდით, მაგრამ ურთიერთობა იქვე მოკვდა.

ამ შემთხვევის გარდა, ვერ გეტყვით, რომ ვინმემ მაწყენინა. ზედმეტად კომფორტულად ვატარებდი და ნაკლები შემთხვევა გვქონია საჯარო ტრანსპორტში ან სადმე სხვაგან, მაგრამ ერთია, სადაც არ უნდა შევიდეთ, გამორიცხულია სალომე ან გაატარონ, ან ადგილი დაუთმონ.

ბანკში ვიყავით, წუწუნებდა, ამბობდა - აქ არ მინდა, დავიღალე, რამდენი ხალხია, ვეუბნებოდი, რომ მალე გავალთ, არავინ განძრეულა. მერე თვითონ თქვა ხმამაღლა - გაიწიეთ. ისეთი განწირული ხმით თქვა, რომ იძულებული გახდნენ, თუმცა სალოს მდგომარეობას მანამ მიხვდნენ, სანამ იყვირებდა. მინდობილობა არ მაქვს, ვაჩვევ ასეთ რამეებს, რომ თავადაც შეეძლოს. თან მოსწონს ეს აქტივობები, ხელის მოწერა და ა.შ. ამ სიამოვნებებს ვერ მოვაკლებ. სადმე როცა ვართ მისასვლელები, ვცდილობ, ისეთ საათებში მივიდე, როცა ბევრი ხალხი არ იქნება.

ეს იცით რომელი საზოგადოებაა? რომელიც გამოვა და პირველი იტყვის, რომ ჩვენ თავისუფალი, ტოლერანტული და კულტურული საზოგადოება ვართ, მაგრამ სხვაგვარად იქცევიან. მე გულს იცით რატომ ვერ მატკენენ? მე თვითონ ვარ მებრძოლი. მარის დედა მეუბნებოდა, როგორ უძლებ ამდენსო? მე რომ აღარ ვიქნები, ვინ გაუკეთებს ამდენს, სანამ ჩვენ ვართ, მოიკრიფე ბოლო ძალა, ბოლო ენერგია, რომ ყველაფერი, რაც შეგვიძლია, მივცეთ და ეს პატარ-პატარა სიხარულები, რაც აქვთ, არ მოვაკლოთ. არ გამაგონო, დაღლილი ვარ, ეს მტკივა, ის მტკივა, ამათი სიხარული ესაა–მეთქი.

მაგრამ, მე რომ აღარ ვიქნები, მერე?

პროფესიით პედაგოგი ვარ, მაგრამ არასდროს მიმუშავია. კლასის აყვანა შემომთავაზეს, მაგრამ უარი ვთქვი. გამიმართლა, რომ ფინანსურად და მორალურად ჩემი მეუღლე მუდამ მხარში მიდგას, სულ მეუბნება, რომ სალომე ღმერთმა გვაჩუქა მე და მას. იმასაც ხშირად ვფიქრობ, რომ ჩვენ ყველა საშუალება მოვსინჯეთ, ვიღაცას შეიძლება წამლის ფულიც არა აქვს და ძალიან განვიცდი.

სალომეს ორი ძმა ჰყავს. მგონია, რომ კარგად ვზრდი შვილებს და მე რომ აღარ ვიქნები, ისინი მიხედავენ, მაგრამ სულ ოცნებად მაქვს სადმე, ქალაქგარეთ, ამეშენებინა სახლი. მინდოდა 30 წელს ზემოთ შშმ ადამიანებისთვის გამკეთებინა სადღეღამისო საცხოვრებელი, ვისაც სურვილი ექნებოდა, იცხოვრებდა ჩვენთან. თან იცით, დღის ცენტრში ერთად გაზრდილები, იქაც ადვილად დარჩებოდნენ, შეეგუებოდნენ, არ გაუჭირდებოდათ. ვწერდი პროექტებს, რამდენი რამე მაქვს გაკეთებული, დათვლილი, რომ კოტეჯები ავაშენო. როდემდე ვატარო სალომე დღის ცენტრებში, იქ პატარა თაობა მოდის. ყველა მშობელი დიდხანს აცოცხლოს ღმერთმა, მაგრამ გამოდის, რომ დედმამისშვილების იმედად ვტოვებთ და ზოგს ისინიც არ ჰყავს. სულ ვფიქრობ ხოლმე, მილიონები იხარჯება ათას რამეში, რა გახდა, რომ გააკეთონ ასეთი რამ, ქალაქგარეთ. ღმერთმა ქნას, რომელიმე მთავრობამ იფიქროს ამ პრობლემაზე.

მე და მამა რამდენსაც ვაკეთებთ, იმდენს ძმები ვერ გააკეთებენ და ჩვენ სადამდე ვიქნებით? ამიტომ მინდა, რომ სახელმწიფომ რამე გააკეთოს, თუნდაც პროფესიული სასწავლებელი, ოღონდ სპეციალურად მომზადებული პროფესიონალები რომ ასწავლიდნენ, მაგათ ჩვეულებრივი პედაგოგი ვერ ასწავლის, სხვა მიდგომა სჭირდებათ. სალომეს იძულებით ვერაფერს გააკეთებინებ. ძალიან ცოტა ჰყოფნის გასაღიზიანებლად. მეც ხომ ადამიანი ვარ, ხანდახან ვუბრაზდები, მერე ეს გაბრაზება მთელი ღამის ნერვიულობად მიჯდება - ვის გავუბრაზდი? კარგი, დაემართა ისტერიკა, შეგნებულად ხომ არ გააკეთა, იცოდა თუ რა?

ხანდახან მეგონა, რომ სასწაული მოხდებოდა და ყველა ეს პრობლემა გაქრებოდა, არ მოხდა... მაგრამ უკან ერთი წამით არ დამიხევია. სადამდეც შეიძლებოდა ბრძოლა, ვიბრძოლე. ჩემი შვილის დიაგნოზის სალანძღავ კატეგორიად გამოყენებით ვერც მე და ვერც ჩემს შვილს შეურაცხყოფას ვერ მოგვაყენებენ, საკუთარ თავს აყენებენ ამით შეურაცხყოფას. მე იცით ვისგან უფრო შეურაცხყოფილი ვარ? იმისგან, ტაშს რომ დაუკრავს და იტყვის – უი, რა კარგი ბავშვები ხართ და იქ დასვამს წერტილს. ყველაზე მეტად ეს მაღიზიანებს. ტელევიზიით აჩვენეს ეს ბავშვები – მოვიდნენ და... წერტილი დაესვა, დამთავრდა. ჩვენ საჩუქრები და ტაში კი არ გვინდა, ჩვენ ვითხოვთ მომავალს, სანამ მე ფეხზე ვდგავარ, არავის ვაწუხებ, მაგრამ, მე რომ აღარ ვიქნები, მერე?

ქმედუნარიანობის სისტემის რეფორმა საქართველოში

ფოტო: გამოფენა ბანგკოკში სახელწოდეაბით "გთხოვ შეეხე გამოფენას". ნამუშევრები უსინათლო ბავშვების მიერაა შექმნილი. EPA

რა იქნება მერე? - არის თუ არა ამაზე პასუხი ქმედუნარიანობის სისტემის რეფორმა საქართველოში? უკვე ერთ წელზე მეტი გავიდა მას შემდეგ, რაც სახელმწიფომ საკანონმდებლო დონეზე თავისი პოლიტიკა შეცვალა ფსიქო-სოციალური საჭიროებებს მქონე შშმ პირების მიმართ და ამ ადამიანებს [ყოველ შემთხვევაში] ფურცელზე მანამდე ჩამორთმეული სამოქალაქო უფლებები დაუბრუნა. როგორ მიმდინარეობს რეფორმის განხორციელება პრაქტიკაში და რა სახის ხარვეზები არსებობს? დისკუსიის მონაწილეები არიან საქართველოს პარლამენტის წევრი თამარ კორძაია და არასამთავრობო ორგანიზაცია "პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის" წარმომადგენელი ანა აბაშიძე

პროექტი "უჩინარების ზეპირი ისტორიები და დისკუსია", ნეტგაზეთი, 2016

გაუზიარეთ ეს სტატია თქვენს მეგობრებს

გაგვიზიარეთ თქვენი მოსაზრება!

Leave a Reply

Your email address will not be published.