17 ივნისს ევროპარლამენტში საქართველოს, როგორც კანდიდატი ქვეყნის შესახებ ყოველწლიურ ანგარიშს განიხილავენ. მომხსენებელი საქართველოს შესახებ რასა იუკნევიჩიენე ელის, რომ ანგარიშს ევროპარლამენტი დიდი უმრავლესობით მიიღებს, რადგან „ქართული ოცნების“ შეფასებაში ევროპის ძირითადი პოლიტიკური ჯგუფები ერთიანნი არიან.
„ნეტგაზეთთან“ ინტერვიუში იუკნევიჩიენე პასუხობს „ქართული ოცნების“ განცხადებებსაც იმის შესახებ, რომ ევროპარლამენტის გადაწყვეტილებებს “ჩალის ფასი” აქვს.
რასა იუკნევიჩიენე: იცით, როდესაც ადამიანებს არ სჯერათ დემოკრატიის, მათ არ ესმით, რას ნიშნავს პარლამენტი. ევროპარლამენტი არის ევროპული დემოკრატიის დედაქალაქი ან მთავარი ცენტრი. აქ შეხვდებით ყველანაირ აზრს. აქ გვაქვს დებატები — ხან ცხარე, ხან მსუბუქი, მაგრამ, ასევე, შეგვიძლია გამოსავლის და კომპრომისების პოვნა. აქ შეგიძლიათ იგრძნოთ ევროპული დემოკრატიული გარემო, მათ შორის საქართველოსთან დაკავშირებითაც.
როდესაც აქ მუშაობა დავიწყე, როგორც ევროპარლამენტის წევრმა (2019 წელს და შემდეგაც), ჩვენ გვქონდა არაერთი შეხვედრა „ქართული ოცნების“ პარლამენტის წევრებთან და ასევე, ოფიციალურ პირებთან. მაგრამ მაშინვე მივხვდით ჩემს კოლეგებთან ერთად სხვადასხვა ჯგუფებიდან, რომ ისინი ჩვენი აზრებით მანიპულირებენ. ისინი ერთ რამეს აკეთებენ სახლში და აქ მოდიან განსხვავებული აზრით.
ასე რომ, ეს შემჩნეული იქნა. როდესაც 2024 წლის არჩევნები დადგა, საქართველოს საკითხზე მუდმივ მომხსენებლად დამასახელეს. მანამდე, იმ არჩევნებამდე, სავსე ვიყავი იმედით, რომ ძალიან სასარგებლო ვიქნებოდი ქართველი ხალხისთვის, ქართული სახელმწიფოებრიობისთვის, რათა კანდიდატი წევრის მიზნებისთვის მიეღწია. ეს იმედი გაქრა არჩევნების შემდეგ და, სამწუხაროდ, საქართველო ახლა ვერ ახერხებს გამოიყენოს ძალიან მნიშვნელოვანი მომენტი, როდესაც შესაძლებლობების ფანჯარა უკრაინელების გამო გაიღო.
2022 წლის ფართომასშტაბიან ომამდე აქ არავინ საუბრობდა გაფართოებაზე აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნებისთვის, არავინ! არ არსებობდა ამის პოლიტიკური ნება და ახლა, უკრაინელების გამო, მათი გმირული ბრძოლის გამო ევროპული ცხოვრების წესისთვის, ეს ფანჯარა გაიღო მოლდოვისთვის, საქართველოსთვის და ასევე, დასავლეთ ბალკანეთისთვის. აქ არის ყველაზე დიდი, მე ვიტყოდი, დანაშაული „ქართული ოცნების“ ამ დე ფაქტო მთავრობისა, რომ ისინი არა მხოლოდ არ იყენებენ ამ შესაძლებლობას, არამედ მიდიან საპირისპირო გზით — შორს ევროკავშირის წევრობისგან.
ასე რომ, მათი პრეტენზიები არასწორია. ევროპარლამენტი ბევრს აკეთებს. ჩვენ გვაქვს შეხვედრები ევროკომისიასთან. ასევე, ჩვენ ვართ წევრი ქვეყნების წარმომადგენლები, წევრ ქვეყნებში არჩეული პოლიტიკოსები და გვაქვს შესაძლებლობები, დავარწმუნოთ ბევრი სხვა პოლიტიკოსი ამა თუ იმ გზაში.
ანგარიში იქნება ძალიან კრიტიკული, ყველაზე კრიტიკული ყველა კანდიდატ ქვეყანას შორის. სერბეთის შესახებ ანგარიშიც არ არის ისეთი კრიტიკული, როგორიც საქართველოზე და ეს არ არის მხოლოდ ჩემი მოსაზრების გამო. ესეც ერთი დეზინფორმაციაა „ქართული ოცნებისგან“ ჩემ შესახებ, როგორც ყველაზე ძლიერ, ყველაზე მნიშვნელოვან ადამიანზე აქ, რომელიც თითქოსდა საქართველოს წინააღმდეგ მუშაობს. არა, მე არ ვარ საქართველოს წინააღმდეგი, მე საქართველოს მეგობარი ვარ. მაგრამ სხვა მომხსენებლები სხვადასხვა პოლიტიკური ჯგუფებიდან, „ჩრდილოვანი მომხსენებლები“ ევროპარლამენტის ხუთი მთავარი პოლიტიკური ჯგუფიდან, ხანდახან უფრო კრიტიკულებიც კი არიან, ვიდრე მე. ასე რომ, ამჯერად საგარეო საქმეთა კომიტეტში დებატებიც კი არ ყოფილა. ისინი ერთ აზრზე იყვნენ სიტუაციასთან დაკავშირებით, გარდა ერთი პრორუსული პოლიტიკური ჯგუფისა, რომელიც ძირითადად შედგება „ალტერნატივა გერმანიისთვის“ წევრებისგან. მაგრამ ესენი ძალიან კარგად ცნობილი პრორუსი პოლიტიკოსები არიან, ასე რომ, გასაკვირი არ არის, რომ მათ სხვა აზრი აქვთ.
ნეტგაზეთი: „ქართული ოცნება“ ხშირად ამბობს, რომ საქართველოს არაფერი ესაქმება ისეთ ევროკავშირში, რომელსაც, მაგალითად, თქვენ წარმოადგენთ, ან ისეთი ქვეყანა, როგორიცაა დანია (რომელიც ბოლო სამიზნე გახდა). ისინი ამტკიცებენ, რომ არსებობს „მეორე ევროპა“, რომელიც დაფუძნებულია სხვა ღირებულებებზე, სადაც ურჩევნიათ ყოფნა. ასე ვთქვათ, ფსონს ჩამოდიან ევროსკეპტიკურ პოლიტიკურ აქტორებზე. რამდენად სავარაუდოა, რომ ეს „ფსონი“ გამართლდეს?
— არ არის სავარაუდო, პირიქით. ბიძინა ივანიშვილისა და „ქართული ოცნების“ ყველაზე დიდი მეგობარი იყო ვიქტორ ორბანი და მან მწარედ წააგო არჩევნები. ასე რომ, ეს ნამდვილად ძალიან მნიშვნელოვანი გარღვევაა ევროკავშირში. დიახ, არის რამდენიმე სხვა ქვეყანა, რომლებსაც მომავალ წელს არჩევნები ელით. ჩვენ არ ვიცით, რა შედეგი დადგება, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ევროკავშირის „ორბანიზაცია“ არ მოხდა. და დიახ, იქნება აღმავლობა და დაღმავლობა, როგორც ყველგან დემოკრატიებში, მაგრამ მიუხედავად ამისა, მეინსტრიმული პოლიტიკური პარტიები — იქნება ეს ცენტრისტულ-მემარცხენე სოციალისტები, ლიბერალები, მწვანეები, ჩვენ, ევროპის სახალხო პარტია, როგორც ყველაზე დიდი პოლიტიკური ჯგუფი, თუ ევროპელი კონსერვატორები და რეფორმისტები — ყველანი არიან ძალიან პროევროპულები და აქვთ იგივე გაგება საქართველოზე, რაც ანგარიშშია აღწერილი. იმედი მაქვს, რომ ხმების დიდი უმრავლესობით იქნება ანგარიში მიღებული, როგორც საგარეო საქმეთა კომიტეტში (AFET) მოხდა.
— ახლა, როცა ორბანის ფაქტორი მოხსნილია, „ქართულ ოცნების“ დასანქცირების ალბათობა გაიზარდა?
— ვნახოთ. იმედი მაქვს. ყოველ შემთხვევაში, ჩვენ ვცდილობთ წინ წავწიოთ საკითხი და ეს ნახსენებია ჩვენს ანგარიშშიც. ჩვენი რეკომენდაცია ევროკომისიისთვის და ევროპული საბჭოსთვის არის, რომ ეს გააკეთონ.
— არიან სხვა ქვეყნები, რომლებიც ეწინააღმდეგებიან სანქციებს?
— დიახ, არის რამდენიმე ქვეყანა და, ვფიქრობ, „ქართული ოცნება“ ცდილობს მათთან მუშაობას. ეუბნებიან: ნახეთ, საქართველო ასეთი მნიშვნელოვანი ქვეყანაა ევროპისთვის; ჩვენ ვართ ძალიან მნიშვნელოვან გეოპოლიტიკურ სიტუაციაში, განსაკუთრებით ახლა, როცა რუსეთი სანქციების ქვეშაა, ენერგეტიკული პოლიტიკა და ყველაფერი… ისინი იყენებენ ამ კარტს, მაგრამ საქართველო აღარ არის ერთადერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი. ვფიქრობ, სომხეთი ახლა ხდება ლიდერი რეგიონში დემოკრატიის მხრივ. სომხეთი ხდება ლიდერი, რომელიც უკვე იბარებს ევროპულ დროშას საქართველოსგან, ქართველებისთვის სამწუხაროდ. მიუხედავად ამისა, ქართველი ხალხისთვის ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია სომხების მხარდაჭერა დღეს, რადგან ეს მათი იმედიც არის, რომ რეგიონში საერთოდ არ დაიკარგოს ევროპული მიდგომა. სომხები ახლა მუშაობენ საქართველოს სახელითაც, რომ ეს რეგიონი მნიშვნელოვანი გახადონ.
— მაშასადამე, თუ დემოკრატიული უკუსვლა არ შეჩერდება საქართველოში, არ ელით, რომ ევროკავშირმა გააგრძელოს ურთიერთობა ჩვეულ რეჟიმში სწორედ სტრატეგიული ფუნქციის გამო?
— არ ვფიქრობ, რომ ეს მოხდება ამ ევროკომისიის და ამ ევროპარლამენტის დროს. დიახ, არის ფაქტორი, რომლის გამოყენებასაც „ქართული ოცნება“ ცდილობს, მაგრამ ეს უფრო დამოკიდებულია არა ჩვენზე, არამედ ქართველ ხალხზე. თუ ქართველი ხალხი დანებდება, მაშინ ევროკავშირში არავინ გააკეთებს მათ საქმეს ქართველების ნაცვლად. ეს უნდა გესმოდეთ. რა მოხდა უნგრეთში? ხელისუფლებაში ყოფნის 16 წლის შემდეგ, ორბანმა წააგო. ახლა თქვენ გაქვთ ბიძინა ივანიშვილის მესამე ვადა. ეს ნიშნავს, რომ ძალიან ხანგრძლივი რეჟიმია საქართველოში. მაგრამ უნგრეთში ოპოზიციონერი პოლიტიკოსები და მთელი სამოქალაქო საზოგადოება, რომელიც მიისწრაფვის დემოკრატიისკენ, გაერთიანდნენ და მისცეს ძალიან ნათელი ალტერნატივა უნგრელ ხალხს.
ჩემი სურვილი და ჩემი იმედია, რომ ქართველი ხალხიც შეძლებს საკუთარი თავის ისე ორგანიზებას, როგორც ეს უნგრელებმა გააკეთეს.
— ქართული ოპოზიცია თუ აკეთებს საკმარისს ასეთი გაერთიანებისთვის?
— ვფიქრობ, ცდილობენ გააკეთონ და მათ უნდა იპოვონ საერთო გადაწყვეტილება ლიდერობაზე, რათა აჩვენონ ძალიან ნათელი ალტერნატივა ხალხს, რადგან არჩევნები ადრე თუ გვიან მოვა. რა თქმა უნდა, რთულია, როდესაც ყველა მედიასაშუალება მიტაცებულია და „ქართული ოცნების“ კონტროლის ქვეშ არიან. მესმის, რამდენად რთულია ეს. ხალხი დაპატიმრებულია, მათ თავს ესხმიან, ჟურნალისტები დაპატიმრებულები არიან. ახლა საქართველოში უფრო მეტი პოლიტიკური პატიმარი გყავთ ერთ სულ მოსახლეზე, ვიდრე რუსეთში. მართლაც ძალიან სასტიკი რეჟიმია დღეს საქართველოში. მაგრამ მიუხედავად ამისა, ქართველი ხალხის მიერ გაცნობიერებისა და მათი სტრატეგიული მიდგომის გარეშე მომავლისადმი… ჩვენ დავეხმარებით, რა თქმა უნდა. მაგრამ ჩვენ არ ვართ ყველაზე მნიშვნელოვანი მოთამაშენი ამ თამაშში.
— თქვენ ახსენეთ ქართული მედია. ტელეკომპანია „იმედი“ აიკრძალა ევროპარლამენტში. უნდა ველოდოთ თუ არა იგივე გადაწყვეტილებას „რუსთავი 2“-თან ან POSTV-სთან დაკავშირებით?
— იმედი მაქვს. ჩვენ რამდენჯერმე მივმართეთ. „იმედს“ ძალიან შეეშალა, როცა თავს დამესხა მე და შესაძლოა, სხვებსაც აქ. ისინი არ მოქმედებდნენ იმ წესების მიხედვით, რაც აქ გვაქვს. მაგრამ სხვა არხებიც მოქმედებენ, როგორც რუსული სასტიკი პროპაგანდა. ჩემი აზრი ნათელია — ჩვენ უნდა ავკრძალოთ ისინი ევროპარლამენტიდან და სხვა ინსტიტუტებიდან.
— 17 ივნისს პარლამენტი, ასევე, მოუსმენს ანდჟეი პოჩობუტს, რომელიც ცოტა ხნის წინ გაათავისუფლა ბელარუსის მთავრობამ. თქვენ აღნიშნეთ, რომ 2025 წლის სახაროვის პრემიის კიდევ ერთი ლაურეატი, მზია ამაღლობელი, კვლავ რჩება „ქართული ოცნების“ პატიმრობაში ყოველგვარი მნიშვნელოვანი საერთაშორისო წვდომის გარეშე. ის ფაქტი, რომ ლუკაშენკოს რეჟიმიც კი ათავისუფლებს ან ცვლის პოლიტიკურ პატიმრებს, „ქართული ოცნება“ კი — არა, რაზე მიუთითებს? მეტი ავტორიტარიზმისკენ გზას ადგანან თუ საქართველოში ნაკლებია დასავლეთის ჩართულობა?
— გარკვეულწილად ორივეზე. არ ვფიქრობ, რომ საქართველოში სიტუაცია უფრო სასტიკია, ვიდრე ბელარუსში. ბელარუსში მართლაც ძალიან სასტიკი და ხანგრძლივი რეჟიმია. მაგრამ დიახ, ეს რეჟიმები ძალიან ჰგავს ერთმანეთს. დიქტატორები ყველგან ძალიან ჰგვანან ერთმანეთს. ისინი აკეთებენ ზუსტად ერთსა და იმავე რამეს — ოპონენტების, კრიტიკოსების დაპატიმრება, თავისუფალი მედიის დახურვა. ჩვეულებრივ, ისინი ასევე იწყებენ ეროვნული ტელემაუწყებლით. ეს არ ხდება აუცილებლად მხოლოდ ევროკავშირის არაწევრ ქვეყნებში. ლიეტუვაში ახალ მთავრობასაც სურდა, გაეკეთებინა ზუსტად იგივე, რაც გაკეთდა საქართველოში მრავალი წლის წინ, ან უნგრეთში ეროვნულ მაუწყებელთან დაკავშირებით. მაგრამ ხალხი მაშინვე ქუჩაში გამოვიდა, პროცესის დასაწყისშივე. ასე რომ, ბელარუსში და საქართველოში მსგავსებაა, რადგან ხალხი დუმდა თავიდან, როდესაც პირველი ნიშნები გაჩნდა შესაძლო დიქტატურის ან ავტორიტარიზმის შესახებ. ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი გაკვეთილი ჩვენთვის საქართველოდან და ბელარუსიდან.
მზია ამაღლობელთან დაკავშირებით, ვფიქრობ, რომ ძალიან მნიშვნელოვანი იქნებოდა, სახაროვის პრემიის ორივე ლაურეატმა კონტაქტი შეინარჩუნონ. მე მოუთმენლად ველოდები, რომ ანდჟეი პოჩობუტი შეძლებს მზია ამაღლობელის საკითხის წამოჭრას.
სახაროვის პრემიის ლაურეატ ანჟეი პოჩობუტის გამოსვლა ევროპარლამენტში, ისევე როგორც საქართველოს შესახებ ანგარიშის მიღება, 17 ივნისს არის დაგეგმილი.
ავტორი: ნინო ჩიჩუა